Przed nami szósta edycja Nagrody im. Kazimierza Kutza. Na spotkaniu, które odbyło się 26 listopada 2025 roku w Teatrze Śląskim, członkowie kapituły Nagrody wyłonili nominowanych. Dziś poznajemy ich nazwiska! Nominację do Nagrody im. Kazimierza Kutza otrzymali Monika Braun, Krzysztof Czyżewski, Ryszard Kaczmarek, Wojciech Smarzowski oraz duet Katarzyna Sobańska i Marcel Sławiński.
– Jednym ze sposobów podtrzymania pamięci o Kazimierzu Kutzu jest przyznawanie, w dniu kolejnej rocznicy jego urodzin, nagrody imienia tego znakomitego artysty. Przed nami już szósta edycja nagrody promującej postawy bliskie Kazimierzowi Kutzowi. To przede wszystkim działalność artystyczna połączona z głębokim zaangażowaniem społecznym i publicystycznym, pobudzająca do dyskusji, bezkompromisowa i jednocześnie tolerancyjna. Nazwiska i dokonania dotychczasowych laureatów są tego najlepszym przykładem – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic.
Nagrodę im. Kazimierza Kutza ustanowiono w 2020 roku z inicjatywy Marcina Krupy, prezydenta Katowic, Ryszarda Koziołka, JM Rektora Uniwersytetu Śląskiego i Roberta Talarczyka, dyrektora Teatru Śląskiego. Po raz pierwszy wręczono ją 16 lutego 2021 roku – w dniu urodzin Kutza – na Dużej Scenie Teatru Śląskiego w Katowicach. Fundatorem nagrody jest Miasto Katowice. Nagroda ma charakter finansowy: laureat Nagrody im. Kazimierza Kutza otrzymuje 50 000 zł oraz odlaną z brązu statuetkę wykonaną przez Ksawerego Kaliskiego według pomysłu wybitnego śląskiego artysty Erwina Sówki – projekt statuetki był jednym z ostatnich dzieł twórcy z Grupy Janowskiej.
– Przed nami szósta edycja Nagrody im. Kazimierza Kutza, która zdążyła już na stałe wpisać się w ogólnopolski kalendarz kulturalny. Dzięki niej postać Kazimierza Kutza, wybitnego reżysera, społecznika i polityka oddanego sprawom Śląska, wciąż pozostaje żywa. Idee, które nim kierowały, charakterystyczna niepokorność, zaangażowanie w sprawy społeczne, indywidualność w wyborach artystycznych i szeroko rozumiana troska o lokalność – nie tylko śląską – także w tym roku znajdują kontynuację w życiu i działalności nominowanych wybranych przez kapitułę. Kto w tym roku zostanie uhonorowany tą wyjątkową nagrodą? Przekonamy się już 16 lutego, w dniu urodzin Kazimierza Kutza, na gali w Teatrze Śląskim – przypomina Robert Talarczyk, dyrektor Teatru Śląskiego, przewodniczący kapituły Nagrody im. Kazimierza Kutza.
Ponadto kapituła poinformowała, że ponownie zdecydowano o przyznaniu honorowego tytułu „Ambasador Śląska”. Nazwisko tegorocznego laureata tego wyróżnienia jak co roku pozostanie tajemnicą do dnia wręczenia Nagrody Kutza.
– Jak pięknie pomylił się pan Kazimierz Kutz, zarzucając Ślązakom, że są dupowaci i chcą jedynie przetrwać w miotającej nimi historii. Nie miał za to wątpliwości, że o przyszłości Śląska zadecyduje edukacja, nauka i kultura. Niezliczone inicjatywy artystyczne, kulturalne i naukowe, jakie tylko w ostatnich latach dzieją się w regionie, są odpowiedzią na wyzwanie rzucone nam przez Śląskiego Proroka. Nie tak dawno, z mimowolną przekorą, połączyliśmy Jego Imię z nagrodą, która raz w roku czyni z Katowic stolicę sztuki zaangażowanej. Honorujemy nią wybitnych polskich artystów, których dzieło i osoba czynią nasze wspólne życie mądrzejszym i współczującym. Przed nami kolejny finał Nagrody im. Kazimierza Kutza. Wyobrażam sobie, że gdyby siedział z nami na widowni, zawołałby w pewnej chwili, jak Johann, bohater „Perły w koronie”: – Jeronie, to jo sie pomyloł – mówi Ryszard Koziołek, rektor Uniwersytetu Śląskiego.
Do Nagrody im. Kazimierza Kutza nominowani zostali:
Monika Braun – aktorka, kulturoznawczyni, pisarka. Malarstwo, rzeźbę i grafikę czyta jak inscenizację; w teatrze – artystycznym i życia codziennego – wypatruje obrazów i plastycznych performansów; pisząc, używa dramaturgii sztuk wizualnych oraz wizualności dramatów. W sztuce i w życiu poruszają ją złożoność losów i nieoczywiste motywacje ludzkich działań. Uwaga wobec nich prowadzi ją poprzez tworzone teksty, pracę ze studentami i zaangażowanie społeczne.
Krzysztof Czyżewski – poeta i praktyk idei, eseista, tłumacz, redaktor, reżyser. Współtwórca Fundacji Pogranicze i Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach oraz Międzynarodowego Centrum Dialogu w Krasnogrudzie. Jest inicjatorem programów dialogu międzykulturowego w Europie Środkowej, na Kaukazie, w Azji Środkowej, Indonezji, Bhutanie, Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie, w Stanach Zjednoczonych i na innych pograniczach świata.
Ryszard Kaczmarek – należy do grona historyków, którzy trwale zmienili sposób opisywania dziejów Górnego Śląska i polsko-niemieckiego pogranicza. Jego praca naukowa konsekwentnie skupia się na losach ludzi uwikłanych w wielką historię XX wieku – przede wszystkim w wojny i powstania oraz związane z nimi wybory tożsamościowe. Jego dorobek to przykład historii uprawianej nie tylko z naukową precyzją, ale także z wyraźną świadomością jej znaczenia dla tożsamości regionu i pamięci zbiorowej.
Katarzyna Sobańska i Marcel Sławiński – tworzą jeden z najbardziej znaczących i rozpoznawalnych duetów artystycznych w historii współczesnej polskiej scenografii filmowej i teatralnej. Od blisko 20 lat wspólnie pracują nad filmami, spektaklami teatralnymi, operowymi i telewizyjnymi, budując konsekwentny, autorski język wizualny oparty na precyzji plastycznej, głębokim rozumieniu dramaturgii oraz wyjątkowej wrażliwości na przestrzeń, światło i materię obrazu.
Wojciech Smarzowski – jeden z najbardziej znanych polskich reżyserów i scenarzystów, członek Polskiej i Europejskiej Akademii Filmowej. Jest laureatem licznych nagród, a jego filmy spotykają się z uznaniem krytyków, profesjonalistów i publiczności. Najnowszy film w jego reżyserii – głośny „Dom dobry” – w trzy tygodnie od premiery obejrzało blisko 2 miliony widzów, co zapewniło tytułowi pozycję niekwestionowanego lidera polskiego box office.
Kto otrzyma Nagrodę im. Kazimierza Kutza? Tego dowiemy się na uroczystej gali, która tradycyjnie odbędzie się w Teatrze Śląskim w dniu urodzin patrona Nagrody – 16 lutego 2026 roku o godz. 18.00.
Laureatami Nagrody im. Kazimierza Kutza zostali dotychczas Anna Dymna (2021), Szczepan Twardoch (2022), Maja Kleczewska (2023), Agnieszka Holland (2024) i Adam Michnik (2025). Kapituła czterokrotnie przyznała honorowy tytuł „Ambasador Śląska” – nagrodzono nim Tadeusza Sławka (2022), Jerzego Buzka (2023), Jana Olbrychta (2024) i Joannę Wnuk-Nazarową (2025).
Więcej informacji na temat bieżącej i wcześniejszych edycji znajduje się na oficjalnej stronie internetowej Nagrody: www.nagrodakutza.pl.
Opracowanie: Wydział Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Katowice we współpracy z Teatrem Śląskim im. St. Wyspiańskiego w Katowicach