22 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej. W Katowicach to dobry moment, by przypomnieć, że miejska przyroda nie kończy się na lasach, parkach i rezerwatach. Zaczyna się także na osiedlowym trawniku, balkonie, przydomowym ogródku czy poidełku dla ptaków. Jeszcze w tym roku przestrzeń Katowic wzbogaci się o 10 parków kieszonkowych – miasto ogłosiło przetargi na ich realizację.
– Ponad połowę powierzchni Katowic stanowią tereny zielone, co sprawia, że nasze miasto jest jednym z najbardziej zielonych miast w Polsce. To nie tylko parki, skwery czy tereny rekreacyjne z Dolinami Trzech i Pięciu Stawów, ale także cenne przyrodniczo obszary objęte ochroną. W granicach miasta znajdują się m.in. rezerwaty przyrody Ochojec i Las Murckowski oraz zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Szopienice-Borki” – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic. – Z jednej strony dbamy o te przestrzenie, a z drugiej tworzymy nowe, bo zieleni nigdy za wiele. Od wiosny tego roku zakładamy mikrolasy, a teraz ogłosiliśmy przetargi na utworzenie 10 parków kieszonkowych. To kolejny element wspierania miejskiej bioróżnorodności – pojawią się nowe nasadzenia drzew, krzewów i roślin, które staną się schronieniem dla ptaków, owadów zapylających i drobnych zwierząt – dodaje prezydent.
Parki o niewielkim rozmiarze, ale o wielkiej mocy przyrodniczej
Na realizację 10 parków kieszonkowych Zakład Zieleni Miejskiej Katowicach ogłosił trzy przetargi o łącznej wartości nieco ponad 1,5 mln zł. Otwarcia ofert zaplanowano pod koniec maja i na początku czerwca, a wykonawcy wyłonieni w przetargach będą mieli niespełna pięć miesięcy na realizację inwestycji. Oznacza to, że prace zakończą się jeszcze w tym roku, a mieszkańcy będą mogli cieszyć się nowymi zielonymi przestrzeniami już w kolejnym sezonie wiosenno-letnim.
Nowe parki pojawią się w różnych częściach miasta i każdy z nich będzie miał swój wyjątkowy charakter. W ramach pierwszego przetargu powstaną: Ptasi Park przy ul. Gawronów, Naturalna Łąka Kwietna przy ul. Sowińskiego oraz Park Taternika przy ul. Czecha. Otwarcie ofert odbędzie się 27 maja, a wartość tej części inwestycji to 354 tys. zł.
Drugi przetarg obejmuje realizację Osiedlowej Kieszonki przy ul. Podhalańskiej, Czarnego Ogrodu przy ul. Oswobodzenia, parku przy ul. Dębowej 89 oraz Morawy przy ul. Przelotowej. Na ten etap przeznaczono blisko 700 tys. zł, a otwarcie ofert zaplanowano na 2 czerwca.
W ramach trzeciego przetargu powstaną: Enklawa przy Gliwickiej zlokalizowana przy ul. Zamułkowej, Bajtel Garden przy ul. Piotrowickiej oraz Wiejski Ogród przy ul. Przekopowej. Otwarcie ofert odbędzie się 9 czerwca, a koszt realizacji wyniesie niespełna 488 tys. zł.
Utworzenie parków kieszonkowych jest realizacją jednego z punktów umowy Marcina Krupy, prezydenta Katowic, z mieszkańcami miasta.
Mikrolasy jako nowatorska metoda sadzenia
W Katowicach zakładane są również mikrolasy sadzone metodą Miyawaki. Zakład Zieleni Miejskiej we współpracy z fundacją One More Tree Foundation realizuje nasadzenia, które pozwalają przekształcać nawet niewielkie tereny w gęste, bioróżnorodne i szybko rosnące ekosystemy. To innowacyjna technika zalesiania, która w ostatnich latach zdobywa popularność na całym świecie. Pojedynczy mikrolas zajmuje powierzchnię ok. 250 m², a na takim obszarze sadzonych jest ok. 700 drzew i krzewów, czyli średnio od 3 do 5 roślin na metr kwadratowy. Takie zagęszczenie naśladuje warunki panujące w naturalnych lasach. Mikrolasy pełnią ważną rolę w przestrzeni miejskiej: ograniczają nagrzewanie się otoczenia, wspierają zatrzymywanie wody w glebie, poprawiają lokalny mikroklimat i tworzą schronienie dla wielu gatunków. W Katowicach takie nasadzenia znajdują się już m.in. przy Rynku, u zbiegu ulic Skargi i Wincklera, na os. Paderewskiego oraz na os. Witosa.
– Ważna jest zmiana spojrzenia na fragmenty „dzikiej” zieleni. Nie każdy nieco wyższy trawnik oznacza zaniedbanie. Czasem to miejsce życia owadów, zatrzymywania wilgoci i naturalnego schronienia dla drobnych organizmów. Właśnie takie niewielkie enklawy zieleni, rozsiane między blokami, ulicami i chodnikami, wzmacniają odporność miasta na upały, susze i gwałtowne opady – mówi Mieczysław Wołosz, dyrektor Zakładu Zieleni Miejskiej w Katowicach.
Bioróżnorodność nie jest pojęciem zarezerwowanym dla rezerwatów i podręczników biologii. W Katowicach zaczyna się także na balkonie, przy osiedlowym skwerze, w domowej łazience, przy kuchennym koszu i podczas spaceru po parku. Jej sprzymierzeńcami są rozsądnie używana woda, prawidłowa segregacja odpadów i codzienna uważność mieszkańców.
Odpowiedzialne gospodarowanie wodą
– Woda jest jednym z podstawowych warunków życia w mieście – potrzebują jej mieszkańcy, rośliny, zwierzęta i całe miejskie ekosystemy. Dlatego tak ważne jest zarówno odpowiedzialne zarządzanie infrastrukturą wodociągową i kanalizacyjną, jak i codzienne nawyki każdego z nas. Oszczędzanie wody, szybkie reagowanie na awarie czy odpowiednie użytkowanie kanalizacji, to proste działania, które realnie wspierają środowisko – mówi Tomasz Szpyrka, prezes Katowickich Wodociągów S.A.
Katowickie Wodociągi S.A. eksploatują ponad 1070 km sieci wodociągowej oraz ponad 800 km sieci kanalizacyjnej wraz z przyłączami. To łącznie 1870 km infrastruktury, która każdego dnia pracuje na rzecz mieszkańców i miasta. W planach rozwoju spółki znajdują się m.in. modernizacje sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej, budowa stacji uzdatniania wody oraz modernizacja obiektów oczyszczalni ścieków Dąbrówka Mała.
Odpady też wpływają na bioróżnorodność
Kolejnym ważnym obszarem jest odpowiedzialne postępowanie z odpadami. Porzucone śmieci na terenach zielonych są zagrożeniem dla zwierząt, zanieczyszczają glebę i wodę, a odpady niebezpieczne – takie jak chemikalia, farby, oleje czy leki – nigdy nie powinny trafiać do kanalizacji ani zwykłych koszy.
– Odpowiedzialne postępowanie z odpadami jest jednym z prostszych sposobów ochrony miejskiej przyrody. Śmieci porzucone w lesie, parku czy przy zbiorniku wodnym mogą stanowić zagrożenie dla zwierząt, zanieczyszczać glebę i wodę, a także obniżać jakość wspólnej przestrzeni. Dlatego tak ważna jest prawidłowa segregacja, korzystanie z dostępnych punktów zbiórki i niewyrzucanie odpadów tam, gdzie mogą szkodzić środowisku – mówi Robert Potucha, prezes MPGK Katowice.
W Katowicach mieszkańcy mogą korzystać z czterech Gminnych Punktów Zbiórki Odpadów prowadzonych przy ul. Milowickiej 7B, Obroki 136, Zaopusta 70 i Bankowej 10. GPZO przyjmują bezpłatnie selektywnie zebrane odpady komunalne z gospodarstw domowych mieszkańców Katowic, pod warunkiem, że są posegregowane i niezanieczyszczone innymi odpadami.
Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, aby zwiększać świadomość znaczenia bioróżnorodności. W praktyce chodzi nie tylko o ochronę rzadkich gatunków, ale także o stan najbliższego otoczenia: gleby, wody, drzew, owadów zapylających, ptaków, małych ssaków i roślin, które tworzą miejski ekosystem.
Opracowanie: Wydział Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Katowice